۱۳۸۹ شهریور ۱, دوشنبه

تاملاتی در باب برهان نظم


* این امکان را می توان در نظر داشت که سرچشمه ی نظم ممکن است در درون خود طبیعت باشد و لزومی به لحاظ ناظمی بیرون از طبیعت نیست. تئوری داروین در باب تکامل این دیدگاه را تقویت می کند.
* میتوان اینگونه در نظر داشت که طبیعت از ابتدا منظم نبوده و موجوداتی در طبیعت ماندگار شده اند که به سازگاری منظم با طبیعت رسیده اند نه اینکه از ابتدا منظم بوده اند. چه بسیار گونه هایی که در این مسیر منقرض شده اند.
* اگر ناظمی فوق طبیعی هم موجود باشد لزوما براساس برهان نظم نمی تواند یکی باشد. تعدد ناظمان در برهان نظم رد نمی شود.
* برهان نظم قادر به اثبات هیچکدام از صفات الوهی نیست.

* وجود یک جهان کرانمند و محسوس نمی تواند ناظم و آفریننده ی نامحدود و نامحسوس را اثبات کند. مثلا اگر در کفه ی ترازویی ده گرم وزنه باشد و آن کفه به سمت بالا برود فقط می توان اثبات کرد که وزن کفه ی دیگر از ده گرم بیشتر است و نمی توان گفت مثلا صد گرم یا بی نهایت وزن دارد.
* اصولا نمی توان تضمینی به دست داد که نظم حاصل تدبیر و طرحی ست. شاید همین نظم موجود حاصل شانس و تصادف باشد.
* خود مفهوم نظم مفهوم روشنی نیست.
*مرز بین بی نظمی و نظم را نمی توان به راحتی تشخیص داد.

۱۳۸۹ مرداد ۲۹, جمعه

جملاتی از هایک



«کل گرایی collectivism یکی از ویژگی های جامعه شناسی ست. مفاهیم کلی ای نظیر جامعه، اقتصاد، سرمایه داری، امپریالیسم و مانند آن را موجودات و موضوعاتی کاملا مشخص و قابل شناخت تلقی می کند. جستجوی قوانین توسعه جوامع و فلسفه ی تاریخ و مانند آن نتیجه ی توهمات متفکرین کل گراست.»
«مجبور کردن افراد تنها زمانی پذیرفتنی ست که در خدمت خیر عمومی باشد؛ اما مساله اینجاست که تعریف دقیق خیر عمومی بسیار مشکل است و هر کس ممکن است آن را به نحوی تفسیر کند.»
فریدریش فون هایک

۱۳۸۹ مرداد ۲۵, دوشنبه

از سنت و مدرنیسم


* در پیچ و خم های کوهستانهای پاکستان، جایی که لشکریان اسکندر مقدونی راه خود را در آن گم کردند یعنی یکی از دورافتاده ترین نقاط دنیا، ساکنان نیمه متمدن آن بوسیله ی ژنراتور برق خود را تامین می کنند تا یکی ازمحبوب ترین و پر مصرف ترین محصولات غرب را استفاده کنند. فیلم های پور.نو.
* سالانه هزاران هزار نفر از اروپا و آمریکا به دهانه ی رود گنگ می روند تا عرفان پست مدرنیستی هزاره ی سوم را تجربه کنند. شاید بودیسم و برهماییسم آیین جدید این هزاره باشد.
* حکایتی ست قدیمی بدین مضمون که شیخ و فاسقی بهم رسیدند و بحثشان گرفتند. شبانه روزی بحث کردند و سر آخر شیخ ره میخانه گرفت و فاسق به منبر رفت.

۱۳۸۹ مرداد ۲۲, جمعه

تاملات کافکایی - مازنی - تخلیه ای


* اگر نیچه اهل بابلسر بود به جای Ubermensch (اَبَرانسان) می گفت «گَت ِ مَردی».
* روی درب خانه یکی از دوستان حدود پنجاه عدد برچسب تخلیه ی چاه چسبانده بودند. گفتم گویا شما بیشتر از اهالی محله ...
* شاید جهانی که در خواب می بینیم و تجربه می کنیم مهمتر از جهان بیداری باشد. شاید این خواب ما حقیقی ترو اصیل تر از بیداری مان باشد. هر چه باشد در خواب به کسی ضرر و زیانی نمی زنیم.
* حدس بزنید پیروان کدام یک بردبارترند؟ ادیان تک خدایی یا ادیان چند خدایی؟

۱۳۸۹ مرداد ۱۷, یکشنبه

تاملاتی در باب علم و علم گرایی


در میان اهالی علم امروزه تقریبا دو رویکرد وجود دارد. هر دوی این رویکردها به «مجهولات» در علم توجه می کنند. در یک رویکرد امر مجهول برای دانشمند یا محقق، موضوعی برای پژوهش است و در رویکرد دیگر وجود این امر نشانه ای برای پیروزی در اثبات نظریه های مطلوبش.
نظریه هایی هستند که هیچگونه شاهد علمی و آزمونی و تاریخی برای اثبات خود ندارند و متکی بر موضوعات ماورایی هستند. در تقابل با این نظریات، تئوری هایی هم هستند که تنها برپایه ی مدارک و شواهد و مستندات شکل گرفته اند و پایه ی ایجاد و بسط آنها وجود همان مجهولاتی ست که در سمت دیگر نشانه ای برای وجود امور ماورایی ست.
اذعان به نادانی، ویژگی ذاتی فعالیت علمی ست. این نادانسته ها و مجهولات است که دانشمندان را به پیش می راند. اما برخی ها خود «راز» را می پرستند و کشف و برملا شدنش را نمی پسندند. اینگونه دانشمندان به دنبال شکاف هایی (البته موقتی) بوده که در بین تئوری ها و نظریه ها و کشفیات وجود داشته و به دنبال آن بوده که این گسست ها و شکاف ها را با آن رازها پر کنند. غافل از آن که مسیر تاریخ نشان داده که بیشتر این شکاف ها بزودی پر خواهد شد؛ مثل جاذبه و کرویت زمین، وجود میکروب ها و ویروس ها و... که با کشف و اثبات آنها بسیاری از مسائل پیرامونی بوجود امده بر اثر «مجهول» ماندن آن امور، کمرنگ و ناپدید شد.
مثال ملموس این قضیه اشکالی ست که برخی دانشمندان ِCreationist به دانشمندان ِ Evolutionist می گیرند که برخی حلقه های زنجیره های فسیلی یافت نشده اند. این اشکال از آن رو غیر علمی ست که اگر بر حسب اتفاق آن فسیل یافت شد این اشکال عملا بی معنا خواهد شد. و از طرف دیگر مانند آن است که در یک دادگاه جنایی بخواهیم برای اثبات جرم قاتل، تمام صحنه ی قتل را بدون حذف حتی یک فریم سینمایی ازشهود طلب کنیم. جالب تر اینجاست که آن دانشمندان به جای کشف حقیقت تئوری مورد نظر خود را پیشنهاد می کنند بدون ذکر یک سند یا شاهد علمی.


۱۳۸۹ مرداد ۱۵, جمعه

تاریخ ایران مدرن


«تاریخ ایران مدرن» نام جدید کتاب «یرواند آبراهامیان» مورخ ارجمند و فرهیخته است که به تازگی منتشر شده. نویسنده در کتاب قبلی خود «ایران مابین دو انقلاب» که درباره ی وقایع تاریخی سده ی اخیر نوشته شده، به مرور تاریخ ایران در حدفاصل مابین انقلاب مشروطه تا انقلاب سال 57 شمسی می پردازد. در این کتاب البته با رویکردی نو مردم، اقتصاد، تحولات سیاسی و اجتماعی و فرهنگی را در دوران شروع مدرنیزاسیون کشورمان تا دوره ی اخیر بررسی می کند.
کتاب با ترجمه ی روان و نیز مطالب خواندنی و تحلیلی در اختیار علاقمندان قرار داده شده. از ویژگی های دیگر این کتاب می توان وجود منابع آماری و جداول و نیز عکس هایی جالب از تمبرهای پستی دورانهای مختلف است که گویای مطالب نهفته ی زیادی ست.

تاریخ ایران مدرن / نوشته ی یرواند آبراهامیان / ترجمه ی ابراهیم فتاحی / نشر نی 1389 / 352 ص / 6000 تومان

۱۳۸۹ مرداد ۱۰, یکشنبه

تاملات کافکایی - تاریخی



* صلاح مملکت خویش خسروان دانند و خسروان هنوز از مادر زاده نشده.
* همزمان که پوست تخمه را به کف خیابان تف می کرد برایم از تمدن هفت هزار ساله می گفت.
* پادشاه نام ِ زرنگترین و با کلاس ترین دزدهای تاریخ است.
* راستی آدم پیامبر بود؟ برای چه کسی پیام آورده بود؟